Tütün Sektöründe Kayıt Dışı Tehdidi: 2025'te Vergi Kaybı 100 Milyar Lirayı Bulabilir

Tütün Piyasasındaki Değişimler Ankara'da Ele Alındı Türkiye ve
dünya tütün piyasasındaki güncel gelişmeler, Ankara’da Omni Science platformu tarafından düzenlenen bir konferansta masaya yatırıldı. Araştırma kuruluşlarının sunumlarına yer verilen etkinlikte; sektördeki değişimler
ekonomi, sağlık ve yasal düzenlemeler çerçevesinde tartışıldı. Küresel Ticarette Yeni Nesil Ürünlerin Payı Artıyor
Ekonomi ve Dış
Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) uzmanı ekonomist Can Selçuki,
dünya tütün ihracatının yüzde 20’sini yeni nesil ürünlerin oluşturduğuna dikkat çekti.
Selçuki, geleneksel tütün tarafında büyüme yaşanmadığını, sektördeki istihdamın ise Asya’dan Avrupa’ya, özellikle Polonya ve İtalya’ya kaydığını belirtti.
Türkiye’nin tütün sektöründe bir verimlilik adasına dönüştüğünü ifade eden Selçuki, sektörün teknoloji ve inovasyonla ilerleyen rakipler karşısında kritik bir noktada olduğunu vurguladı.
Verilere göre, 2022–2024 döneminde küresel mal ihracatı yüzde 3 azalırken, tütün ihracatı yüzde 28 artış gösterdi.
Türkiye'de Kullanım Oranları ve Vergi Kaybı Türkiye
Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Kalkınma Programı Direktörü H.
Ekrem Cunedioğlu, Türkiye’de 15 yaş üzeri nüfusta tütün kullanım oranının yüzde 30 seviyelerinde olduğunu belirtti.
Küresel ortalamanın yüzde 22,7 olduğu dünyada Türkiye, 165 ülke arasında en yüksek kullanım oranına sahip 27.
ülke konumunda bulunuyor.
Cunedioğlu, elektronik sigara ve benzeri ürünlerin yasal olarak yasak olmasına rağmen yaklaşık 1,9 milyon aktif kullanıcı bulunduğunun tahmin edildiğini söyledi.
Bu durumun 2024 yılı itibarıyla yıllık yaklaşık 76 milyar TL vergi kaybına yol açtığı, 2025 yılı için ise bu tutarın 100 milyar TL’yi bulabileceği hesaplanıyor.
Fiyatlandırma ve Kayıt Dışı Riskleri Sigaranın Türkiye’de milli gelire oranla geçmiş yıllara göre daha ucuz bir ürün haline geldiğini ifade eden Cunedioğlu, 2010 yılındaki milli gelir oranı korunmuş olsaydı bir paket sigaranın bugün 161 TL olması gerektiğini belirtti.
Gençlerin yeni nesil ürünlere yöneldiğini ancak bu ürünlere yasal yollarla erişemedikleri için kayıt dışı pazara kaydıklarını ifade etti.
Özellikle Asya ekonomilerinden gelen ve içeriği belirsiz olan ürünlerin ciddi bir sağlık riski oluşturduğuna dikkat çekilen konferansta, kayıt dışı ticaretin hem ekonomik hem de denetim açısından yarattığı zorluklar vurgulandı.
Uzmanlar, tütün piyasasındaki bu hızlı değişimin yasal düzenlemelerle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini ifade ettiler.