Av. Ahmet Karaca - Kripto para dolandırıcılığı soruşturmalarında CMK 128/A ile yeni dönem! - Haberler.com

Kripto Para Dolandırıcılığında Yeni Dönem: CMK 128/A, Blockchain Takibi ve Varlık İadesi -Av.
Ahmet Karaca | Kripto Varlık Hukuku & Dijital Varlık Soruşturmaları Bir müvekkil bana geldiğinde ve borsadaki varlıklarının gün içinde başka hesaplara aktarıldığını anlattığında, aklıma ilk gelen şey her zaman aynıdır: ne kadar süre geçti?
Her geçen dakika varlığın zincir üzerindeki izini karmaşıklaştırır, adresler çoğalır, fonlar katmanlanır.
Yıllardır bu alanda çalışırken en çok şunu fark ettim: hukuki zemin ne kadar sağlam olursa olsun, teknik gerçekliğe yetişemeyen bir süreç çoğu zaman boşa çıkıyor.
Bu yazıda CMK 128/A'yı hem hukuki boyutlarıyla hem de uygulamada ne anlam ifade ettiğiyle ele almaya çalışacağım.
Teknik detaylardan kaçınmayacağım; zira bu alanda doğru bir hukuki strateji kurabilmek için blockchain'in nasıl çalıştığını, adli analiz süreçlerinin ne gerektirdiğini ve hukuki sürecin teknik bulgularla nasıl entegre edilmesi gerektiğini bilmek şart.
Mağdur olduğunuzu düşünüyorsanız bu yazı size bir yol haritası sunacak; hukuk camiasından okuyorsanız ise uygulama tartışmalarına katkı sağlamayı umuyorum.
Türkiye'de Kripto Para Dolandırıcılıklarının Boyutu ve Hukuki Boşluğun Hikâyesi Kripto para ekosistemi Türkiye'de görece hızlı büyüdü.
Enflasyonun tetiklediği tasarruf arayışı, yatırım kültürünün dijitale kayması ve mobil uygulama erişiminin kolaylaşması, milyonlarca kişiyi bu alana çekti.
Ama bu büyüme, aynı zamanda organize dolandırıcılık gruplarının da iştahını kabarttı.
"Yüksek getiri garantili" yatırım platformları, sahte DEX uygulamaları, romantik ilişki kisvesi altında kurulan güven tuzakları (sektörde buna "pig butchering" denir), SIM swap saldırıları ve oltalama (phishing) yöntemleriyle gerçekleştirilen varlık hırsızlıkları giderek yaygınlaştı.
Türk savcılıkları bu vakaları artarak görmeye başlarken, hukuki araç çantasında ciddi bir eksiklik vardı: kripto varlıklar üzerinde hızlı, etkili ve orantılı bir tedbir mekanizması bulunmuyordu.
CMK'nın mevcut düzenlemeleri kapsamında el koyma ve müsadere hükümleri uygulanabiliyordu; ancak bu yollar hem yavaş hem de kripto varlıkların teknik yapısına uygun değildi.
Fiziksel bir nesneye el koymakla blockchain üzerindeki bir cüzdanı dondurmanın hukuki ve teknik gerekliliklerinin farklı olduğu açıktır.
İşte bu gerçeklik, CMK 128/A'nın ortaya çıkış zeminini oluşturdu.
CMK 128/A'nın Hukuki Çerçevesi: Ne Getiriyor, Nasıl İşliyor?
Düzenlemenin Özü ve Kapsamı CMK 128/A, ceza muhakemesi sürecinde kripto varlıklar ve banka hesapları üzerinde "askıya alma" tedbiri uygulanmasına imkân tanıyan yeni bir düzenlemedir.
Sıradan anlamda el koymadan farklı olarak burada varlık fiziksel olarak el altına alınmaz; dijital ortamda dondurulur, kullanılamaz hale getirilir ama henüz müsadereye konu edilmez.
Askıya alma tedbiri şu durumlarda uygulanabilir: suçun işlendiğine dair somut delillerin varlığı, tedbirle korunacak hukuki yararın orantılı olması ve tedbirsiz kalınması halinde varlığın kaybedileceğine ilişkin ciddi şüphe.
Klasik ihtiyati tedbir gerekliliklerinin ceza muhakemesine uyarlanmış hali diyebiliriz buna.
Tedbir kararını verme yetkisi, prensip itibarıyla sulh ceza hâkimliğine aittir.
Ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcılık da geçici tedbir uygulayabilir; bu kararın belirli süre içinde hâkim onayına sunulması zorunludur.
Bu ikili mekanizma, hem hızı hem de güvenceyi bir arada sağlamayı amaçlıyor.
Klasik El Koymadan Farkı Hukuki nitelendirme açısından bu ayrım son derece önemli.
El koyma, varlığı yargılama sonuna kadar muhafaza altına almayı ifade ederken; askıya alma, varlık üzerindeki tasarruf yetkisini geçici olarak kısıtlamayı amaçlıyor.
Bu fark, hem sanık haklarını hem de mağdurun iade beklentisini doğrudan etkiliyor.
Özellikle vurgulamak istediğim bir nokta var: askıya alma kararı, ileride varlığın mağdura iade edilmesinin önünü açıyor.
Müsadereye kıyasla bu yol, suç gelirinin devlet hazinesine geçmesi yerine doğrudan zarara uğrayana geri verilmesini mümkün kılıyor.
Mağdur odaklı bu yaklaşım, düzenlemenin en değerli boyutunu oluşturuyor.
Hangi Varlıklar Kapsama Giriyor?
Düzenleme metni; kripto varlıklar, banka ve ödeme hesaplarındaki bakiyeler ile dijital ortamda tutulan değer ifade eden araçları kapsıyor.
Pratikte bu, SPK lisanslı kripto borsalardaki hesapları, bireysel yazılım ve donanım cüzdanlarını, stablecoin bakiyelerini ve tokenize varlıkları içeriyor.
Merkezi olmayan finans (DeFi) protokollerindeki varlıklar konusunda ise tablonun daha karmaşık olduğunu belirtmeliyim.
Merkezi bir muhatap olmadığından tedbir kararının kime tebliğ edileceği, uygulamanın teknik